Réklamé in Langaj: Projé langaj ouma
En 1686, Henri de Tonti té rékordé prémyé kontakt ent moun liropyin é tribu Ouma-la. Ça ki té swiv çé té dê syèk a shanjmen é déplasmen mé dan tou tribu Ouma té adapté pou viv enba bayou. Kan pou frankoparl é kréyoloparl, yé t’apé ogmenté é té vini group lingwistik dominan-la. Piti a piti in langaj ki ègzisté pendan dê syèk t’ap disparèt, valé é remplasé par in nòt. Ina pa boukou moun dan tribu ki rapèl yê langaj zindjin. Érézmen pou tribu-la, in travay lingwistik té wa jou kan Greg Bowman té rékordé Elvira Molinere Billiot é Valentine Dardar ki té konné shanté en ouma. Antropològ John Swanton té minm ramasé in list a plis 80+. Malgré trézò-çiyé çé té pa asé pou résisité langaj-la.
Jòrdi, tribu Ouma parl prinsipalmen nanglé é fransé, mé pou zen ki swèt apren in langaj zindjin, yé shèrsh dê résours pou tchata é jargon mobilyin dapré Brittany Jimenez. In memb a tribu-la, li éné a Marrero é kom piti té souven partisipé a kamp lété ki tribu-la té tchinbo, mé çé té pa ishka li té délojé dan Tèksas kan li té komensé shèrshé pou résours-yé dan langaj ouma. En 2018, Brittany té jwènn Projé Langaj Ouma-la. In group, fondé en 2013 par Hali Dardar é Colleen Billiot, ki gin kom misyon rékonstwi yê langaj pèrdi.
Dépi sô fondasyon, group té fé fas plizyé débatmen. Prinsipalmen, mank-la a moun ki parl. Kan-minm, yé té vansé é, apré fé in ta réshèrsh, té kapab kréyé plin résours. Brittany partaj, “Nou té pa gin in référens pou kadens é ton ça fé nou té gin pou gaddé a nô langaj sœr-yé, famiy langaj muskogéan lwès.” In famiy langaj ki inkli tchata é tchikasa, dé langaj ki wa yéchin révitalizasyon dan yê kominoté. Çé té avèk lèd a lingwist kom Lokosh Josh Hinson é Jason Brightstar Lewis é louvraj a Mary Hass, Aaron Broadwell, Pam Munro, é David Kaufman, yé té kapab komparé sintaks, vokabilè, é grammè pou myé majiné ènn ouma modèrn.
Malgré tou, projé-la toujou dan lombraj. Brittany kont nou, “Jénéralmen, moun pa konné pou nou.” Pourtan, group volontè-çila arèt pa. Yé tchinbo dê zatélyé koté fèstival kom Jazz Fest é Tasso Time, powwow, é minm enlinn kom plin mouvmen révitalizasyon. Afòrs louragan-yé é in lakòt k’ap raptisé, moun ki partisip dan lakiltir ouma é ki rékonné bayou-yé kom sô bèrsèz ap délojé. Yé déplasé par gro tem k’ap vini pli fòr shak lanné é Lalwizyan ja fé témwin prémyé réfijé klimatik dan Zétazini kan kominoté a Lil Jon-Sharl, ki majoritèmen zindjin, té pa gin shwa é té gin pou déménajé a Schriever. Çé in loutin ki tribu Ouma pœr va rivé koté yé. Brittany déklar, “Mô moun pòkò gin protèksyon fédéral ofri pou nô latè ansèstral é astè ç’ap litéralmen disparèt.”
Toudminm, Projé Langaj Ouma vans é krèy dê résours pou moun ki swèt apren Uma’ Anũpa. Koté 7000 Languages, ènn aplikasyon ki souchin dê langaj endanjé, Brittany é tou lékip ofri in lèkspiryans intèraktiv dan ki moun kapab apren uma’ é pratiké ça yé té étidjé koté Tasso Time.
Dan tou, lavnir a langaj ouma çé pa fasil pou prédi. Lá, ina toujou lèspwa avèk moun k’ap apren li piti a piti é lintéré dan projé ap pousé. Alòrs, yé pa sœl dan yê batay, partou dan Lalwizyan ina dê révitalizasyon lingwistik kom tunika, koasati, kréyol, é minm plis. Dapré Brittany, kolaborasyon ent group-çiyé kapab édé mété dan limyè shak langaj. Li di nou, “Nô débatmen rasemb nou mé nô lèspwa tis nou ensenm.”
Pou swiv yê louvraj ou pou apren Uma’ Anũpa kouri koté yê plas latwal: houmalanguageproject.com
