Parlé san pasyans
Dèrnyé lanné-la mo té désidé fé in vidyo apé parlé Kréyol Lalwizyan. Mô misyon té simp: enkourajé moun aprenn nôchin lalang endanjé. In ta moun tendé apré langaj-la, mé jamé tendé li parlé. Lòt moun kapab raplé kan yé té sé tendé li dèt parlé par yéchin granparen-yé. Ça fé wé, mo té atenn moun sé linmé vidyo-çala—mé mo té pa atenn li pousé konm li té fé.
Répons-çála té fé mò olé kontini kréyasyon zafær Kouri-Vini épi pousé mô prézens alentou langaj, lakilchi, é zétid. Mé kishòj té rivé—kishòj ki té troub é aprenn mò in bon léson, toulédé.
Moun gin dabitchid répònn avan yé komprenn
M’a di vou
Mô prézens dan latwal konsèrn zinfòrmasyon, zétid, avèk limpòrtans istorik, lingwistik é lakilchi moun nwa dan djaspora-la. Dan in ti brin tem, mo apèrswa in déklaj ent moun é lê zafær yé konsonm. In ta kommentè enba mô pòs-yé konsèrn ça yé sipòz oliyé ça m’ap di. Ou yé sen yé bézwin lashé zinfòrmasyon lañap ki pa gin rèlasyon avèk ça m’ap parlé.
Kofær ça ariv?
Vou ka di “Yé bèt,” é kontiñé. Mé mò, mo gin pli lintéré pou komprenn kòz-la—akòz bétiz çé kondisyon, pa lidentité. Alòr ga wa kèk rézon kofær moun parl vit avan komprenn
Prémyé: Nô latensyon çé kout
Nou viv dan in lépòk ak plin linfòrmasyon bati pou chinbo nô latensyon par vitès é zémosyon. Ça ké pli vit çé pli aksèpté. Nô fonn-yé plin ak in koulé a stimilasyon—shak pòs halé nou vèr in nòt dirèksyon. Apré tem, nô nidé-yé dévlopé abitid sòté a shak nidé oliyé swivi in sèl.
Ça méné nou a déziyèm rézon.
Nou gin tro laksé a nidé a dòt moun
Enba shak pòs yé gin in sèksyon kommentè. Dêfwa çé vayan—moun di ègzaktmen ki ça nou t’ap jonglé, épi nou ri é kontiñé. Mé yé gin dòt fwa kan yé gin dê kommentè si gòsh yé kriyé nô répons. Nou répònn. Épi yé répònn. Épi kékin dòt jwènn. Apré in bout-d-tem nou pri ladan apé dispité ak moun nou té jamé fé lakònésans. Lá, miltipliyé ça par milyon moun, enho tou lê médya sosyal, shak jou.
N’ap viv dan in syèk de réaksyon é déba shak momen. Souven pousé par lémosyon plis pasé kompreni. Apré kèk tem, ça kréyé in lakilchi éyou moun parl vit mé kout dousmen.
Konklizyon
Ça mo té vini konné çé ça: traka-la çé pa jish moun pa komprenn—çé afòrs nou té kondisyonné a vitès ké nou pa kapab ralenti asé pou komprenn.
Pou aprenn in langaj konm Kouri-Vini, fo gin pasyans, lumilité, é latensyon. Nou bézwin minm zafær-yé kan nou parl ak ènn-a-lòt
Joseph Mayeaux
Joseph Mayeaux, éné dan Tèksas é rès dan Lalwizyan, çé in memb kominoté révitalizasyon a langaj kréyol. Li vini in pèrsonaj piblik dan médya sosyal sirtou avèk sô kompt Tiktok é Instagram. Li mont osi langaj kréyol-la avèk sô laklas Yod University: Kouri-Vini enho Skool.
